Blogio: ‘Rhannu ‘Top Tips’ Myfyriwr Ymchwil’, AberInsiders

Cyhoeddwyd y darn hwn yn wreiddiol ar flog AberInsiders, Mawrth 2014.


Hip hip hwre!

Rwyf wedi bod LLAWER fwy gweithgar yr wythnos hon. Mae’r traethawd ymchwil yn dod yn ei flaen, a minnau wedi bod wrthi’n dadansoddi portreadau Islwyn Ffowc Elis o’r gofod a’r gofodwr yn Wythnos yng Nghymru Fydd ac Y Blaned Dirion. Rwyf wrth fy modd pan rwyf on a roll fel hyn – mae’n gwneud bywyd llawer haws!

Mae’n rhaid i mi gyfaddef, ar ddechrau’r flwyddyn academaidd hon, roedd meddwl am fynd ati i lunio traethawd 30,000 o eiriau yn beth brawychus. (100,000 o eiriau sydd eu hangen ar gyfer doethuriaeth – mowredd!) Ond erbyn hyn, dwi’n ei gweld hi’n anodd meddwl am sticio i’r cyfyngiad hwnnw. Mae gennyf GYMAINT i’w ddweud!

Fodd bynnag, i’r rhai ohonoch sydd, o bosib, yn ystyried mynd i wneud ymchwil y flwyddyn nesaf neu yn y dyfodol, (neu wrthi ar hyn o bryd ac yn dechrau danto), dyma ambell i ‘dop tip’ oddi wrthyf i.  Wrth ymgymryd â’r gwaith, mae pawb yn ddigon parod i’ch helpu gydag elfennau ymarferol fel sut i fynd ati i ysgrifennu’n academaidd a chyhoeddi gwaith ayyb, ond mae yna nifer o bethau rydych yn gorfod dysgu o brofiad.

Felly, dyma ambell i beth rwyf am ei rannu gyda chi.

  • Mae’n bwysig cofio nad ‘blwyddyn ychwanegol’ i’r hyn rydych wedi ei wneud yn ystod eich tair blynedd gyntaf o astudio yw cwrs ymchwil. Mae’n waith hollol wahanol, ac yn waith anodd ar adegau. Mae’n rhaid i chi ddewis pwnc sydd wir o ddiddordeb i chi, neu mi fyddwch wedi hen ddiflasu cyn diwedd y tymor cyntaf. Dyw gwneud gwaith ymchwil ddim i fod yn ‘gop out’ rhag mynd i gael swydd. Darllen ac ysgrifennu bu fy nghryfderau i erioed, felly roedd mynd i wneud MPhil yn gam naturiol i mi.
    Ystyriwch bethau yn ofalus – mae gennyf nifer o ffrindiau sydd wedi dychwelyd i wneud cyrsiau meistr am y rhesymau anghywir, ac yn casáu pob eiliad ohono.
  • Mae’r teitl cyntaf rydych yn ei roi ar eich cais ymchwil YN mynd i newid. Mae fy un i wedi newid tair gwaith erbyn hyn. Yn wreiddiol, dychwelais i Aberystwyth i astudio llenyddiaeth ddyfodolaidd (futuristic fiction) yn unig, ond erbyn hyn, fel rydych yn ei wybod, dwi wedi ehangu fy maes ymchwil ac yn trafod ffuglen wyddonol o bob math. Peidiwch ag ofni hyn, mae’n rhaid i chi fod yn weddol hyblyg a derbyn bod eich pwnc yn mynd i’ch arwain, weithiau, ar hyd llwybrau annisgwyl. Byddwch yn barod i hynny ddigwydd, ac mae darganfyddiadau random felly yn rhan o’r hwyl!
  • ‘Deuparth gwaith yw ei ddechrau’ yw un o’r diarhebion mwyaf perthnasol wrth droi ati i ddechrau’r traethawd ymchwil.
    Ble yffach ydych chi’n dechrau gyda thraethawd mor swmpus a gymaint o waith darllen?
    Wel, dechreuais i drwy ysgrifennu pwt ynglŷn â’r ffaith nad oedd gennyf syniad le i ddechrau. Braidd yn anghonfensiynol, ond cefais gyfle i drafod opsiynau ynglŷn â dechrau, pam roeddwn yn pryderu cymaint am ddechrau, a beth oedd bwysicaf i mi wrth fynd ati i ddechrau. Wedi ysgrifennu’r darn gyntaf hwnnw, teimlais fy mod wedi pwyso a mesur popeth a theimlais lawer mwy hyderus wedi i mi rannu gofidiau ar bapur.
    Unwaith rydych wedi dechrau pethau, gwelwch fod eich gwaith yn tyfu’n gyflym.
  • Mae gwaith ymchwil yn gallu bod yn waith unig, ac os ydych yn dod i brifysgol newydd hefyd, mae’n brofiad anodd iawn gwneud ffrindiau. Rydych chi’n cael eich ystyried braidd yn hen i ddigwyddiadau wythnos y glas, ond rydych chi’n rhy ifanc i eisiau mynychu digwyddiadau ffurfiol fel nosweithiau caws a gwin. (Dyna rydw i’n ei deimlo, beth bynnag – rhy hen i feddwi’n gaib ond yn rhy ifanc i fod yn barchus a ffurfiol.)
    Eleni, dwi’n hynod o falch fy mod wedi mynychu cyfarfodydd yr wythnos gyntaf, gan gymdeithasu gyda chriw’r Adran Gymraeg ac yna mynd ar gyrsiau hyfforddiant ymchwil wedi eu trefnu Coleg Cymraeg Cenedlaethol a chyfarfod ymchwilwyr cyfrwng Cymraeg o brifysgolion ledled Cymru. Dwi eisoes wedi gwneud ffrindiau oes wrth fynychu cyfarfodydd a chyrsiau o’r fath – a bydd nifer o’r bobl yr ydych yn eu cyfarfod ar gyrsiau fel hyn, o bosib, yn cyd-weithio gyda chi yn y dyfodol.
  • Mae angen i chi fod yn drefnus. Yn drefnus iawn.
    Does yna ddim amserlen o ddarlithoedd, ond dwi’n argymell i chi lunio eich amserlen eich hun. Dwi’n gwneud rhestr o bethau i’w wneud bob nos Sul ar gyfer yr wythnos, ac yn mynd o wythnos i wythnos yn trefnu fy amser felly.
  • Fy 'To Do List' a'm dyddiadur ffyddlon, ni fyddwn hanner mor drefnus hebddynt!
    Fy ‘To Do List’ a’m dyddiadur ffyddlon, ni fyddwn hanner mor drefnus hebddynt!

    Rwy’n trin gwneud gwaith ymchwil fel swydd 9 tan 5. (Er, dwi’n dueddol o ddechrau am 10 fel arfer – dydw i ddim yn un da iawn yn y boreau! – ac weithiau, yn parhau yn hwyr yn y nos, gan ddibynnu sut hwyl rwy’n ei gael ar bethau.) Dwi’n gweithio ar y traethawd ddydd Llun hyd at ddydd Gwener yn ystod y dydd, gan wneud ychydig ysgrifennu creadigol neu rywbeth felly yn ystod y nos os ydw i ffansi, ac yn gweithio mewn siop ar ddydd Sadwrn, ac yn defnyddio dydd Sul fel ‘diwrnod gwneud dim byd’ er mwyn ymlacio. Wrth gwrs, mae’n ddigon posib na fyddai hyn yn gweithio i bawb, ond mae setlo i ryw fath o rwtin yn bwysig, rhag i chi wylltio a phanico erbyn diwedd y flwyddyn nad ydych wedi ysgrifennu dim byd. Dydych chi ddim yn gallu eistedd yno disgwyl i’r awen ddod i’ch cynorthwyo, mae’n rhaid i chi ddyfalbarhau a gweithio’n gyson.

    Amhosib gweithio ymysg yr holl annibendod! (Tacluso amdani...)
    Amhosib gweithio ymysg yr holl annibendod! (Tacluso amdani…)

    A chadwch ddesg a gweithle taclus. Yn ystod fy nhrydedd flwyddyn y llynedd, bu’n rhaid i mi ddysgu bod yn daclus, rhag i mi yrru fy hun o ‘ngho’. Weithiau, sylwch fod y papurach yn pentyrru… ond dydw i ddim yn gallu meddwl yn glir pan fo fy nesg mor anniben â hyn.

  • Er hynny… ambell i wythnos, mae’n ddigon posib y byddwch yn gynhyrchiol iawn – yr wythnos hon, rwyf wedi ysgrifennu tua 2,000 o eiriau (rwyf wedi dileu 2,000 arall hefyd…), wedi gwneud cryn dipyn o waith darllen a chwilota am erthyglau ac adolygiadau. Ond fel y darllenoch yr wythnos diwethaf, ni lwyddais i ysgrifennu dim ac roeddwn yn ei chael hi’n anodd canolbwyntio ar y gwaith darllen. Mae hynny’n NORMAL, a pheidiwch â gofidio’n ormodol. (Os byddwch yn teimlo fel hyn am fisoedd, wedyn y dylech boeni!) Pan gewch gyfnod felly, y peth pwysicaf i’w wneud, yw camu yn ôl yn gyfan gwbl, a mynd i wneud rhywbeth hollol wahanol (dwi’n tueddu i droi at wnïo gorchuddion ar gyfer clustogau neu fynd i lanhau, unrhywbeth sy’n ddigon pell o fy nesg a fy ngliniadur). Gwelwch, wedi hyn, eich bod yn dod yn ôl at y gwaith gyda meddwl glan a ffres.

Ac wrth gwrs, yn bennaf oll…

  • Cofiwch bod angen mynd allan i joio hefyd. Rwyf eisoes wedi son bod gwaith ymchwil yn gallu bod yn waith unig, a bod hi’n bwysig mynd i wneud ffrindiau newydd, ond cofiwch gadw mewn cysylltiad gyda hen ffrindiau hefyd. Yn gyffredinol, wedi graddio, mae dynamig bob grŵp o ffrindiau yn newid wrth i bawb fynd ar drywydd gwahanol, ac mae angen cryn dipyn o ymdrech i gadw mewn cysylltiad â phawb…
    Ond mae hi’n werth gwneud yr ymdrech.
    Nos Sadwrn, es i a dwy o fy ffrindiau gorau o’r ysgol, Heledd a Rhianedd, allan a mwynhau potel o win a hel clecs – a dwi wedi dychwelyd at fy nesg ddydd Llun â gwên ar fy wyneb, yn barod i fynd yn ôl ati gyda’r gwaith. ‘All work and no play makes Miriam a dull girl’, medde nhw, wedi’r cwbl!
Ni'n griw o ferched pert...
Ni’n griw o ferched pert…

Wel, dyna ddigon o draethu am ddiwrnod – gobeithio bod e wedi bod o ryw help i chi!

Advertisements

Gadewch neges / Leave a message

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s