Dyfodiaith

*English below*

Dros y misoedd diwethaf, mae ‘na syniadau di-ri wedi bod yn ffrwtian wrth i mi gyd-weithio gyda’r arlunydd Paul Eastwood i ‘sgrifennu darn ar gyfer ei arddangosfa ddiweddaraf, Dyfodiaith.

Mae gwaith Paul Eastwood yn aml yn ceisio gwthio ffiniau a dychmygu scenarios ieithyddol amrywiol – sut lun fydd ar y Gymraeg mewn hyn a hyn o flynyddoedd, beth os ddeith rhywun nad yw’n deall yr iaith o hyd iddi mewn hen amgueddfa? Mae Dyfodiaith yn olwg astudiaeth drylwyr o iaith, yn broses o greu ac o gyflwyno geiriau amrywiol ac anghofiedig a chwarae gyda’r syniad o sut beth allai’r Frythoneg fod heddiw.

Mae fy ysgrif ‘Dyfodiaith yr oes a fu: darlun bras o Gymraeg arallfydol’ ar gael i’w darllen mewn pamffled sydd ar gael i ymwelwyr yr arddangosfa.

Yn ogystal ag archwilio’r themâu sy’n rhan greiddiol o’r arddangosfa, edrychais ar ein profiad o ddydd i ddydd o fethu deall iaith, o wisgo teclyn cyfieithu, o’r profiad o wrando ar iaith nad ydym yn ei ddeall, ac edrych yn fanylach wedyn ar bortreadau o ieithoedd arallfydol mewn ffuglen wyddonol yn y Gymraeg, ymateb nifer i’r iaith honno, ac i deimlo’n ‘alienated’ wrth fethu cyfathrebu.

Daeth o hyd i’m gwaith ymchwil gan weld bod yna botensial plethu fy arbenigedd ar ffuglen wyddonol gyda’i ymchwil celfyddydol i entymoleg iaith, wrth gwthio’r dychymyg i ystyried sut olwg fydd ar y Gymraeg yn y dyfodol, ac ystyried dyfodol amgen i’r Frythoneg.

Mynychu ‘capel dyfodolaidd’

Bu mynychu noson gyntaf yr arddangosfa ar 8 Chwefror yn wefreiddiol, gan weld y delweddau a’r synau’r oeddwn wedi eu gweld fesul dipyn ers misoedd yn dod ynghyd fel cyfanwaith.

Tynnodd Paul Eastwood nifer o dalentau ynghyd i greu’r arddangosfa, gan gynnwys gwaith ymchwil gyda Llŷr Titus. Uchafbwynt yr arddangosfa i mi oedd cael fy nghyfareddu gan y gwaith fideo – oedd yn cynnwys perfformiad gan Melangell Dolma, a chyfarwyddwyd gan Eilir Pierce – gyda chyfansoddiad Samuel Barnes yn ychwanegu at naws y profiad. Roedd pwy bynnag ddisgrifiodd y profiad fel mynychu “capel dyfodolaidd” yn llygad ei le, wrth i chi glywed tinicau cyfarwydd yn y byd anghyfarwydd a grewyd.

Bydd Dyfodiaith yng Nghanolfan Gelfyddydau Chapter tan 10fed o Fawrth.

My most recent writing project has been an exciting collaboration with artist Paul Eastwood, pondering over the ideas and themes of his recent exhibiton, Dyfodiaith.

Paul Eastwood’s work ventures to imagine different possible scenarios for the Welsh and Brythonic language – exploring the multiple “what ifs” and the “maybes” as a language develops. Dyfodiaith looks at the process of creating and introducing new words and playing with the idea of combined and forgotten words to imagine how the Brythonic language could be today, tomorrow and beyond.

My essay ‘Dyfodiaith yr oes a fu: darlun bras o Gymraeg arallfydol’ (Dyfodiaith of the past: a brief overview of an alien Welsh) is available to read in a pamphlet accompanying the exhibition. In it, I discuss the untranslatable, what makes a language alien in a science fiction setting, and how does the way we describe an unfamiliar language reflect how we view Otherness?

Melangell Dolma’s mesmerising performance of the imagined language, accompanied by the striking CGI animation and Samuel Barnes’ musical score, led to an eerie experience, with comforting familiar flashes in the invented and developed language.

Read Dylan Huw’s analysis and review of Dyfodiaith on the Wales Arts Review website and visit the exhibition at Chapter Arts Centre’s gallery, in Cardiff before it ends on the 10 March.

Advertisements

Gadewch neges / Leave a message

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: