Blog

‘Nora Davies’ Mock Exam… and Mine’, 100 Voices 100 Years

Today (11/5) a short piece I wrote inspired by the theme ‘Finding a Voice’/’Achievement’ was published on the 100 Voices 100 Years project website. I recalled a certain school memory where a fellow classmate and I were unintentionally put head to head by a teacher who blatantly had a favourite. (Spoiler: that favourite wasn’t me!)

It’s an honour to be amongst the 100 inspiring voices that are featured on the blog, that’s a worthy celebration of women’s voices and experiences.

You can read and listen to the piece (if you really want to hear my lovely West Walian accent reading it!) by clicking here.


Cyfranais at brosiect 100 Voices 100 Years, gan ymateb i’r thema o ‘ganfod llais’, gan adrodd stori am adborth arbennig o ddi-ddim a dderbyniais am waith ysgol… a chodi fy llais i gwmpo mas gyda’r athro ar y pryd! 

Mae’r wefan yn ddathliad o leisiau benywaidd, canrif wedi i’r carfan gyntaf o fenywod dderbyn y bleidlais, a dwi’n falch iawn cael bod yn rhan o’r llyfrgell o leisiau gwych sydd wedi eu cyhoeddi yno eisoes.

Mae’r darn yma – ar ffurf ysgrifenedig ac wedi ei recordio – i chi ddarllen neu gwrando arno ar wefan y prosiect. 

 @100voices100ye1

Hwyl Llenyddiaeth Llandeilo

Dydd Sadwrn cefais gryn dipyn o hwyl yn ymuno gyda gŵyl arbennig Hwyl Llenyddiaeth Llandeilo. Yn sicr mae hi wedi llenwi’r bwlch enfawr a adawyd ar ôl Gŵyl Lenyddiaeth Dinefwr (a’r oeddwn yn hynod hoff o’r ŵyl yno!) a gwneud hynny drwy ddenu ymwelwyr i fwynhau arlwy’r penwythnos ac i grwydro drwy’r dref ei hun a chefnogi’r siopau a bwytai lleol hefyd.

Dyma’r ail Hwyl Llenyddiaeth Llandeilo, ac er ei bod dal ar ei phrifiant, mae’n gret gweld cynulleidfa gefnogol yn dychwelyd eto i fwynhau’r clwstwr o ddigwyddiadau creadigol.

Derbyniais wahoddiad i sgwrsio gyda Catrin Dafydd am Gwales ar y bore Sadwrn yn Fountain Fine Arts a mwynhau trafod dylanwadau’r nofel, ysbryd y chwyldro a’r broses ‘sgrifennu. Recordiwyd y sgwrs ac mi fydd yma ar y blog cyn bo hir, gobeithio!

catrin-dafydd1.jpg

Roeddwn hefyd, fel llynedd, yn un o’r beirdd ar line up noson Torri Tir: Tywi a Thawe yn nhafarn yr Angel, ac wedi cael cryn hwyl yn darllen ambell gerdd o daith Cywion Cranogwen a dwy fach newydd. Diolch o galon i gynulleifa wresog y noson ac i drefnwyr yr ŵyl i gyd am y gwahoddiad, mi wnes i wir fwynhau.

Edrych ‘mlaen yn barod at ddychwelyd i Landeilo eto i fwynhau’r miri llenyddol flwyddyn nesa’!


Last weekend I had a Saturday well spent at Llandeilo Lit Fest. It’s only the second annual event and it’s lovely to see the festival has grown since last year and has gained such a supportive following.

I accepted the invitation to interview novelist Catrin Dafydd about Gwales and chatted about the writing process and influences behind her portrayal of the future. The discussion was recorded and I hope to share it here on the blog soon.

As well as quizzing Catrin, I was amongst the line up of Welsh-language poetry evening Torri Tir, and enjoyed reading some poems from the Cywion Cranogwen tour and debuting a few new pieces. We received such a warm reception and it was a pleasure to perform there.

Without a doubt, I’m already looking forward to seeing what next year’s festival will bring!

Adolygu: Serol Serol, Mellt a Gwenno

Bythefnos yn ôl, cefais fy ngwahodd eto i stiwdio’r BBC i adolygu tair albwm ar raglen Lisa Gwilym (28/3/18) a chael eistedd yn y stiwdio fawr yn Aberystwyth am y tro cyntaf gan wirioni’n lân yn y bwth DJ mawr!

Ro’n i arfer cyhoeddi fy adolygiadau radio ar fy mlog (cyhoeddais un HMS Morris, Bendith a The Gentle Good, sydd erbyn hyn yn teimlo fel oes yn ôl!) a felly dyma drio dychwelyd at yr arfer o wneud, gan ‘mod i wedi cael cyfle am hoe fach dros wyliau’r Pasg.

Heb os, roeddent yn dair albwm wirioneddol wych a dyma fy argraffiadau bras.


Serol Serol – Serol Serol (IKA Ching)

serol serol
Clawr cymruddyfodolaidd iawn yn perthyn i albwm gyntaf Serol Serol

Wrth wrando ar albwm gyntaf Serol Serol, teimlaf ‘mod i wedi bod ar daith freuddwydiol i’r gofod, a dwi’n hollol, hollol gytted, wrth i anadl olaf y trac clo ‘Anadlu’ ddod i ben, o orfod deffro a glanio yn fy ôl ar y ddaear. Mae brand unigryw Serol Serol o space-pop wedi hudo nifer ohonom eisoes ond mae eu halbwm cyntaf yn llawn traciau breuddwydiol sy’n cyfareddu’u gwrandawyr yn llwyr.

Mae’r casgliad cyfan yn gymysgedd o synau retro, seicadelig sy’n adlewyrchu bandiau pop o’r 80au a chysyniadau dyfodolaidd, gofodaidd. Yn gyffredinol, mae tinc hiraethus i’r casgliad – ond ai hiraethu am Gymru neu hiraethu am y gofod mae Serol Serol?

Swyna’r naws hypnotig sy’n perthyn i’r albwm o’r cychwyn cyntaf. Mae’n amhosib peidio â swayo gydag alawon traciau breuddwydiol fel ‘Cadwyni’ a ‘Cysawd yr Haul’ tra bod caneuon tynerach, mwy myfyryiol fel ‘Sinema’ a ‘Neifion’ yn arddangos lleisiau Mali Siôn a Leusa Rhys ar eu gorau.

Dewisais ‘K’ta’ fel fy hoff drac, am fod ei alaw heintus, lleisiau trawiadol a geiriau chwareus wedi fy nenu – a fy nhwyllo – cyn i fywiogrwydd rhan gyntaf y trac doddi ac esblygu’n swn mellow, ysgafn ac ymlaciol.

Petawn yn mynnu bod dwtsh yn pedantig, gellid fod wedi creu mwy o undod rhwng y traciau, gan greu space opera ac un llinyn storiol bendant a chael pob trac i lifo mewn i’w gilydd, yn hytrach na bod yn gasgliad o ganeuon. Ond eto, bod yn eithriadol o picky yw hynny, a gweld potensial i ddatblygu ‘stori’ Serol Serol, a hwythau’n fand mor newydd.

Ond ar y cyfan, dyma albwm dwi wedi mwynhau ymgolli’n llwyr ynddi ac edrychaf ymalen at fentro i arallfyd gyda Serol Serol eto yn y dyfodol agos (a phell).


Mae’n Hawdd Pan Ti’n Ifanc – Mellt (JigCal)

mellt
Mae graffiti MELLT yn un o drysorau bach Aberystwyth erbyn hyn.

Ers cyfweld â Mellt ar gyfer Y Selar tua pedair mlynedd yn ôl, adeg rhyddhau eu EP Cysgod Cyfarwydd, roeddwn yn gwybod ‘mod i ‘di baglu ar fand ifanc (ifanc iawn ar y pryd!) go arbennig.

Mae eu halbwm cyntaf, Mae’n Hawdd Pan Ti’n Ifanc, felly, yn un hirddisgwyliedig. Dwi’n dueddol o fod yn feirniadol iawn o fandiau sy’n rhyddhau albymau mawrion yn gynnar yn eu gyrfa heb ddatblygu’u sain yn ddigonol (mae Serol Serol wedi profi’n enghraifft prin) ond mae’r agosatrwydd sydd rhwng bois Mellt ers eu dyddiau ysgol yn amlwg ac nid oes raid i mi ddefnyddio’r gair ‘addawol’ i ddisgrifio’r albwm gyntaf hon, diolch byth.

Rhan o apel yr albwm i fi yw nad yw Mellt yn trio bod yn unrhyw un ond nhw eu hunain. Maent yn trafod eu hieuenctid yn ddiflewyn ar dafod – gyda thraciau fel ‘Sai’n Becso’ yn floedd o ddifaterwch pur, ‘Gwefusau Coch’ yn ddarlun o gariad ifanc, lled-ddiniwed a ‘Rebel’ yn gic herfeiddiol â churiad pendant – a llwyddo i wneud heb swnio fel plant bach pwdlyd (fel sy’n arferol gyda nifer o’r bandiau roc ifanc yma…) ‘Planhigion Gwyllt’, fy hoff drac, sy’n crynhoi’r albwm orau i fi, gyda gonestrwydd y geiriau’n taro tant, a’r disgrifiad hudolus ohonynt ‘fel planhigion gwyllt sy’n tyfu’n llet’with ar lannau’r afon Ystwyth.’

Mae’r albwm yn gyfres o draciau byr, pytiog – ‘Rebel’, yn dair munud a thri deg eiliad o hyd yw’r trac hirraf – a gellid dweud eu bod braidd yn rhy bytiog, ar adegau, o bosib.

Fodd bynnag, y gallu anhygoel i bontio rhwng byd amgen, amrwd bandiau megis Los Blancos ac Ysgol Sul a phethau mwy cyfredol, poblogaidd fel Candelas a Sibrydion gynt sy’n mynd i arwain at lwyddiant yr albwm hon, gyda chymysgfa eang o ddylanwadau pync ac indie hefyd yn asgwrn cefn iddi. Heb os, mae potensial headliners gigiau mawrion gan Mellt, a bydd hi’n gyffrous gweld i ble awn nhw nesaf.


Le Kov – Gwenno (Heavenly Recordings)

Cefais fy nghyfareddu’n llwyr gan Y Dydd Olaf, albwm solo gyntaf Gwenno Saunders, yn 2014, ac mae mawr ddiolch iddi am ddod ag un o glasuron ffuglen wyddonol yr iaith

le kov.jpeg
Le Kov, albwm wedi’i chanu’n gyfan gwbwl yn y Gernyweg.

Gymraeg yn ôl i ymwybyddiaeth bobol. Profwyd bryd hynny fod gan Gwenno’r ddawn anhygoel o dynnu rhywun gerfydd ei ddwy law i fyd gysyniadol drwy gyfrwng ei cherddoriaeth. Serch hanner gobeithio’n dawel bach mae Y Blaned Dirion fyddai ei hail albwm, mae Le Kov (‘Lle’r Cof’ yn y Gymraeg) unwaith eto’n dangos ei dawn arbennig hi o allu gwahodd rhywun i ddyfnderoedd ei dychymyg.

I gymharu ag Y Dydd Olaf, mae naws tipyn mwy hafaidd yn perthyn iddi. Egyr y casgliad gan ‘Hi a Skoellyas Live a Dhagrow’, trac sy’n ddramatig ac yn adleisio cyflwyniadau hen ffilmiau, gyda’r naws retro, cynnes, yn cyflwyno epig Tarantino-aidd.

Dewisais ‘Tir Ha Mor’ fel fy ffefryn yn casgliad, am fod y gân wedi – yn llythrennol – fy nilyn i bob man ers i mi wrando arni gyntaf. Mae’r alaw, gyda thincian ysgafn y piano, yn codi a gostwng fel tonnau, a bron a bod y teimlaf dywod traethau St Ives neu Perrenporth rhwng fy mysedd traed wrth wrando.

Er bod fflachiau cyfarwydd i’m clust yn britho’r casgliad – gyda’r Gernyweg, wrth gwrs, yn iaith Geltaidd sy’n perthyn yn agos iawn i’r Gymraeg – teimlaf mai drwy ddarllen cyfweliadau ac adolygiadau eraill ‘mod i’n darganfod mwy a mwy am yr albwm yn ychwanegu haenau di-ri i’r profiad o wrando, gyda stori Gwenno ar yr albwm hon yn datblygu fesul dipyn.

Cefais fy nhwyllo i feddwl fod ‘Eus Kaus?’ yn drac sinisitr a ddifrifol, cyn darganfod mae’r cwestiwn mawr, pwysig oedd ‘Oes Caws?’. Dysgais hefyd ar y raglen gyda Lisa mae trac am dwristiaid yn teithio ar hyd y brif heol drwy Cernyw yw ‘Daromres y’n Haul’, sy’n cynnwys llais Gruff Rhys yn asio’n berffaith gyda llais Gwenno – a gwna hynny synnwyr llwyr wrth ystyried y trac sy’n tymblo ling-di-long drwyddi draw a naws mwy klunky a chwareus yn perthyn iddi i gymharu â chaneuon eraill yr albwm.

Bosib ‘mod i’n colli pytiau o ystyr, ond bosib hefyd bod y profiad o wrando ar gerddoriaeth mewn iaith ddieithr (sy’n brofiad, rhaid cyfaddef, sy’n newydd iawn i fi), yn ychwanegu at fy chwilfrydedd. Drwy gyfrwng Le Kov, archwilia Gwenno adleisiau o’r gorffennol a dod â’r Gernyweg at glustiau newydd.

Rwyf hefyd wedi adolygu’r albwm hon ar gyfer cylchgrawn Barn.

 

Lansiad Y STAMP 4

Nos Iau, 29ain o Fawrth, lansiwyd rhifyn 4 Y STAMP yn Nhafarn y Fic yn Llithfaen.

Mae’n anodd credu bod blwyddyn wedi bod ers lansio’r rhifyn print cyntaf yn Nhafarn y Cwps yn Aberystwyth, a dros hynny wedi mynd ers i ni sefydlu’r wefan. Mae’r dasg o olygu – ar y cyd gyda Grug, Iestyn a Llyr – wedi bod yn her ond hefyd yn bleser, ac mae hi bob tro’n deimlad braf derbyn copi caled o’r rhifyn yn ein dwylo. Mae’r gefnogaeth wedi bod yn anhygoel ac mae’n braf gweld rhai o awduron newydd Y Stamp bellach yn cyhoeddi a chyfrannu at brosiectau eraill.

Roedd y noson lansio ddiwethaf, felly, yn ddathliad braf o hynny i gyd, gyda chyfraniadau amrywiol gan nifer o wynebau cyfarwydd a newydd i’r Stamp.

Arweinodd Iestyn drafodaeth gyda Myrddin ap Dafydd a dwy o Gywion Cranogwen yn trafod eu profiadau’n cynnal nosweithiau barddonol a darllen rhannau o’u gwaith.

y stamp 43
Iestyn, Myrddin ap D, Bethany Celyn a Siân Miriam yn trafod teithiau barddol.

Cefais y fraint o ddarllen stori fer newydd sbon gan Mihangel Morgan, ‘Cyfrinair’ – stori sy’n pwysleisio natur ‘cyfrin’ ein cyfrifiaduron.

y stamp 44
Iestyn a finnau’n darllen cyfraniadau o’r cylchgrawn ar y noson.

A diddanwyd y dorf gan griw Cwmni’r Tebot – sef Llyr Titus, Mared Llywelyn a Mari Elen Jones – a berfformiodd detholiad o sgriptiau. A chyfareddwyd pawb gan gerddoriaeth hudolus Tagaradr, deuawd dwyieithog sy’n gymysgedd ffres a chyfoes o ddylanwadau blues a gwerin.

ystamp 42
Caine Jones a Siân Miriam – deuawd Tagaradr.

Mae’r Stamp bellach ar gael mewn llond llaw o siopau ledled Cymru, gan gynnwys Siop Inc yn Aberystwyth, ac hefyd ar gael i’w archebu drwy ein siop ar-lein newydd sbon. Gobeithio wnewch chi fwynhau’r darllen, a diolch i bawb ddaeth draw i’r Fic i ddathlu gyda ni – ymlaen at greu a stampio dros y flwyddyn nesa’!

ystamp.cymru


We launched the fourth issue of Y Stamp in the Fic Pub, Llithfaen on the 29th of March. It’s amazing the amount of support we’ve had during out first year and we’re all incredibly grateful. We had the amazing company of Tagaradr, Cwmni’r Tebot and Myrddin ap Dafydd – and thanks to all who came along! 

The issue is now for sale in a few Welsh book shops and also through our brand new online shop.

Podlediad Cainc

Cefais brynhawn hwyliog ddoe (29/3/18) yn recordio Podlediad Cainc yng nghwmni Efa Lois, arlunydd a churadur Prosiect Drudwen. Mae’r prosiect yn dathlu lleisiau merched, gan groniclo merched hanesyddol a thrafod llyfrau llenorion cyfoes.

Trafodais yr hyn rwy’n darllen ar hyn o bryd, wedi darllen yn ddiweddar beth dwi’n bwriadu darllen nesa’ a phrosiectau sydd ar y gweill. Gwrandewch ar y sgwrs ar y podlediad ar dudalen Soundcloud Prosiect Drudwen.

Efa ddarluniodd y llun anhygoel uchod sy’n faner i’r blog hwn ac rwyf wrth fy modd gydag e! Mae Efa hefyd yn gyfrifol am ddarluniau Rhithganfyddiad, gwaith celf Tafwyl ac ar ben hynny yn brysur yn cwblhau ei hastudiaethau i fod yn bensaer.

Yn ogystal â bod yn ddiolchgar am y gwahoddiad i gyfrannu, dwi’n edrych ymlaen yn arw at ddilyn trywydd gweddill y gyfres!


I spent yesterday afternoon (29/3/18) recording for Welsh-language podcast Cainc with Efa Lois, architect, illustrator and curator of the Prosiect Drudwen website – a website chronicling forgotten histories of notable Welsh women. I had the chance to discuss what I’m currently reading, what I have read, what’s on the reading pile and upcoming projects. You can listen to the podcast here.

Cynhadledd Haciaith 2018

Wrth i’r mis du brysur ddirwyn i ben, teithiais i Tramshed Tech yng Nghaerdydd i fynychu gynhadledd Hacio’r Iaith. Dyma’r tro cyntaf i mi fentro i blith criw selog, ond croesawgar, Haciaith gan fwynhau arlwy amrywiol a diddorol yr ‘anghynhadledd’ hon. Rhydd i bawb gynnig sesiwn a chyfrannu, a’r prif anfantais i mi oedd methu gallu dal pob un sesiwn – yn arbennig sesiwn Leia ar ysgrifennu straeon digidol, sydd bellach wedi cael ei gyhoeddi fel canllaw ar wefan Y Stamp.

Ysgrifennais erthygl yn trafod y gynhadledd yng nghyd-destun cymruddyfodoliaeth a dychmygu dyfodol Cymru a’r Gymraeg ar gyfer gwefan Planet, sef Hacking into Future Wales. Roedd hi’n anodd sticio at y terfyn geiriau gyda cymaint i’w ddweud, ond dyma fy ymgais i grynhoi’r diwrnod a thrafod syniadau.

Un o’r pethau fwynheiais fwyaf am fwrlwm y diwrnod oedd iddo barhau ar ffurf trydariadau (#Haciaith), blogiau a phodlediad difyr wedi hynny. Heb os, mae Haciaith 2019 eisoes wedi ei nodi yn y dyddiadur.

(Fy llun o gyflwyniad Andrew Green sydd uchod.)


At the tail end of January this year I ventured to Tramshed Tech in Cardiff for the annual Hacio’r Iaith (Hacking the Language) conference. In it’s eighth year, Haciaith is not only an interesting ‘unconference’, but a lively and welcoming community, proving that the Welsh-language can twist its tongue to discuss all sorts of technology and modern developments.  

I wrote an article, Hacking into Future Wales, about the conference and looking in depth at some of the sessions I attended, linking it to discussing cambrofuturism for Planet online. 

I thoroughly enjoyed my day at Haciaith, and one of the more special aspects of the unique day was how the lively debate leaked onto social media platforms and blogs and was also encapsulated in the lively Haclediad podcast. I certainly hope to attend again in the future. 

(Pictured above is Andrew Green, during his keynote presentation.)

https://haciaith.cymru

Trafod Lleisiau Merched ar Heno

Cefais wahoddiad yn fy ôl i Lanelli, i stiwdio Tinopolis nos Fawrth (6/2/18) i gyfrannu at drafodaeth am brofiadau merched heddiw a thrafod pa mor bwysig yw hi leisio barn, a hynny wrth i ni ddathlu can mlynedd ers i rai merched (merched dros eu 30au yn unig, bryd hynny) dderbyn yr hawl i bleidleisio.

heno2
Sgwrsio gyda Mari Grug ar y raglen – gan wisgo bathodyn Y Stamp gyda balchder!

Ymunais gyda Siân James, a fu’n Aelod Seneddol ac yn ymgyrchwraig nodedig yn ystod Streic y Glowyr, a Megan Mead o Ysgol Plasmawr sy’n rhan o grwpiau Femme a Digon yr ysgol, i drafod bywydau merched heddiw. Cefais gyfle i sôn eto am Cywion Cranogwen a’r angen, hyd yn oed heddiw, i roi llwyfan arbennig i leisiau merched mewn cyd-destun barddonol a chreu platfformau a chyfleon newydd.

Tu ôl i’r camera, rhywbeth sticith gyda fi am byth oedd clywed Sian James yn rhannu siarsiad glywodd blynyddoedd yn ôl, sef rhywun yn cynnig y gair o gyngor canlynol i’w hwyres: ‘Be as chopsy as you like!’ Dwi’n hoff iawn, iawn o’r cyngor yna!

Diolch i’r criw yn Tinopolis am groeso cynnes unwaith eto, ac yn edrych ymlaen at fod yn ôl ar y soffa felen yn y dyfodol.


I was invited back to the Tinopolis studio to join former MP Sian James and student Megan Mead to discuss our lives and the #Vote100 celebrations. I discussed the importance of seeing girls recite and read poetry in a Welsh-language context. No, there aren’t any official ‘No Girls Allowed’ rules anywhere, but visually, men dominate the stage. 

And I left the studio with a new life motto, one heard by Sian James at a discussion panel with one contributor offering this fantastic pearl of wisdom to her granddaughter and quoted to both me and Megan: ‘Be as chopsy as you like!’ 

I don’t need to be told twice!

A big thanks to everyone at Tinopolis for the warm welcome – I can’t wait to visit again in the future. 

 

New Welsh Review

*English below*

Dechreuodd 2018 gyda chyfle unigryw a chyffrous, wrth i mi gytuno i gyd-weithio gyda thîm creadigol i gydlynnu rhifyn aml-gyfrwng arbennig o New Welsh Review. Fy mhrif gyfrifoldebau, yn unol â chyfarwyddiadau’r golygydd Gwen Davies, oedd trefnu a chynhyrchu cynnwys, gan hefyd fentro o flaen y meic a’r camera i adolygu nofel a chyfweld awdur.

Gyda Mayoorhan Sevverlz yn cyfarwyddo ac yn golygu, roeddem yn gyfriol am greu adolygiadau clywedol, cynnal cyfweliad gyda’r awdur a’r darlithydd Jerry Hunter ym Mhrifysgol Bangor, trefnu podlediad gyda chyfrannwyr yn trafod llyfrau yn ymdrin â geirfa natur, a recordio detholiad o waith Mihangel Morgan a’i gyfosod gyda delwedd wedi’i animeiddio gan Michael Reynolds.

Cefais gyfle i fierinio fy sgiliau adolygu a defnyddio fy sgiliau ymchwilio mewn cyd-destun gwahanol, a dysgu sut i greu cynnwys aml-gyfrwng – rhywbeth sy’n fwyfwy pwysig i awdur creadigol yn yr oes ddigidol sydd ohoni. Mi fydd y deunydd yn cael ei ryddhau drwy wefan New Welsh Review yn y dyfodol agos ac rwy’n edrych ymlaen yn arw bellach at rannu ffrwyth llafur y cyfnod hynod fuddiol hwn.

nwr3
Mayoorhan filming with Jerry Hunter || Ffilmio gyda Jerry Hunter ym Mhrifysgol Bangor.

*Cymraeg uchod*

2018 presented itself with a unique and interesting opportunity. This January was spent busy working as part of the team creating the New Welsh Review’s annual mutlimedia issue. My main responsibility was to comply to the programme provided by the editor, Gwen Davies, and produce the content and assist the director and editor, Mayoorhan Sevverlz. I also had the chance to head behind the microphone and in front of the camera to present some pieces, and thoroughly enjoyed the experience. 

The placement included: heading to the studio to record audio reviews and a ‘Disappearing Nature’ themed podcast, an adventure to Bangor University to interview with author and academic Jerry Hunter, and working on editing an animated interpretation (image by Michael Reynolds) of a piece by Mihangel Morgan. 

Without a doubt, this work experience has been fantastic in relation to honing the  skills I had learnt as a freelance reviewer and writer and as one of the editors of Y Stamp and learning new skills relating to creating multimedia content – something increasingly relevant to all writers in this digital age.

All the videos and audio recordings will be released on New Welsh Review’s website in due course.

recordio
Recordio adolygiad llais yn stiwdio TFTS || Recording audio book reviews in the TFTS studio. Picture by Mayoorhan Sevverlz.

Cywion Cranogwen ar Heno

Her gyntaf y flwyddyn oedd ymddangos ar deledu byw am y tro cyntaf erioed! Cefais fy nghyfweld gyda fy nghyd-Gywion, Bethany Celyn a Grug Muse, i drafod mwy am Gywion Cranogwen, pwy yn union oedd y wraig ryfeddol a’n hysbrydolodd ac am ein cynlluniau ar gyfer 2018 ar raglen Heno, nos Fercher 3ydd Ionawr.

Gwyliwch y cyfweliad isod:

The first adventure of the year was my first appearance on live (yes, terrifyingly LIVE!) television! Along with my fellow Cywion, Bethany Celyn and Grug Muse, we spoke a little more about Cywion Cranogwen, the inspiration behind the show and our plans for 2018 on Welsh-language magazine show, Heno

Watch the interview – in Welsh – in the above video!

cywioncranogwen.com@CywionCranogwen

Uchafbwyntiau 2017

Heb os, mae 2017 wedi bod yn flwyddyn hynod, hynod arbennig i mi ac ar adegau mae hi wedi bod yn anodd dod o hyd i’r amser i ddiweddaru ‘mlog! Er fy mod wedi gweld cryn dipyn o newid byd yn ystod y flwyddyn, mae hi’n braf gallu eistedd yma’n diweddaru’r dyddiadur newydd ar ddiwrnod cyntaf 2018 gan wenu wrth gofio’n ôl.

Dyma rhai o blith nifer o bethau sydd wedi gwneud y flwyddyn yn un gofiadwy i fi:

Cylchgronnau

Wrth ‘sgrifennu hwn, rwyf i, Grug, Iestyn a Llyr yn dathlu ein bod wedi bod yn gweithio ar wefan a chylchgrawn Y Stamp ers blwyddyn. Ynghyd a chyhoeddi’n wythnosol ar y we, cynhyrchwyd tri rhifyn print ac un zine. Nodwyd ein huchafbwyntiau eisoes ar y wefan, ond roedd hi’n anodd eithriadol dewis o blith y cyhoeddiadau lu gan leisau amrywiol Y Stamp.

squad goalsNid yn unig mae hi wedi bod yn brofiad anhygoel cydlynnu cylchgrawn, gan roi’r cyfle i fi ddysgu sgiliau newydd, ond rwyf hefyd wedi cyfarfod rhai o’m ffrindiau gorau, a phob lansiad wedi bod yn gyfle i ddathlu doniau’r cyfrannwyr arbennig.

Lansiwyd y rhifyn cyntaf mewn noson hwyliog yn Aber, ac aethom hefyd i Tafwyl a Gwyl Arall, cyn dod i Abertawe i lansio rhifyn ola’r flwyddyn. I ble ewn ni nesa’ tybed?

Mae annog lleisiau newydd i ‘sgrifennu ac eraill i roi’r cyfle i lenyddiaeth Gymraeg a bwrw ati i ddarllen, wedi bod yn brofiad eithriadol ac mae’n gret gweld hyder y lleisiau newydd hyn wrth barhau i dyfu a datblygu. Gwefan newydd a rhifyn 4 yw’r pethau cyntaf sydd ar y gweill ar gyfer 2018!

Rwyf hefyd wedi, yn ystod y flwyddyn, bod yn ffodus i gyhoeddi fy ngwaith ymchwil yn Poetry Wales, Vector – a mynd ar raglen Rhys Mwyn i drafod yr erthygl honno – a Kelten, ac yn edrych ymlaen at barhau i gyhoeddi mwy am fy ymchwil yn y dyfodol agos.

cywion cranogwen caerfyrddinMerched Cryfion

Un o’r pethau ddysgais yn 2017 yw pa mor bwysig a pha mor ANHYGOEL yw criw o ffrindiau da. Drwy amser ddigon caled, roedd gennyf griw o ffrindiau – rhai newydd, eraill wedi bod yn ffrindiau i mi ers blynyddoedd – oedd yna i fi. Ac nid yn unig ‘mod i’n ffodus i gael ffrindiau sy’n gefnogol a thriw, ond yn dalentog ac ysbrydoledig hefyd. Cyhoeddodd Grug ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth, Ar Ddisberod, eleni (prynwch hwnnw yma), mae Elyn yn gynghorydd sir yn RCT ac yn ymgyrchu i gael nwyddau’r mislif ar gael yn rhad ac am ddim i ddisgyblon ysgol y sir, ac mae Bethany yn llythrennol newydd ryddhau ei EP cyntaf, Troi, sy’n anhygol – gwrandewch!

Gan barhau i sôn am ferched (dyma gysylltiad bach slic…) i griw dwi ‘di bod ynglwm â nhw ers Mehefin 2017, sef Cywion Cranogwen. Gyda Grug Muse, Caryl Bryn, Manon Awst, Bethany Celyn a Siân Miriam, cyflwynom ein sioe farddol am y tro cyntaf yn ‘Steddfod Bodedern ym mis Awst, cyn mynd ar daith fer ym mis Tachwedd.

Mae’r ymateb wedi bod yn anhygoel, a nifer wedi dweud yn benodol iddynt fwynhau gweld merched ar lwyfan – y nod yn y pendraw yw ei gwneud hi’r un mor normal i weld

Prosiectau Creadigol

cydweliYm mis Medi, cefais gyfle i lunio monolog ar gyfer Taith y Dablen, a oedd yn rhan o Wyl y Cynhaeaf, Aberteifi. Perfformiwyd y darn am ferch ifanc yn gweithio yn ffatri wlan Drefach Felindre – amgueddfa hyfryd sydd reit ar fy stepen drws ond na fues i erioed yno tan i mi gytuno i ‘sgrifennu’r fonolog.

Ac yna’n mis Tachwedd 2017 cefais gyfle cyffrous, gyda chefnogaeth Llenyddiaeth Cymru, i fynychu gweithdy gydag Aneirin Karadog, Emily Blewitt a Pete Fowler yng Nghydweli, gan gyfrannu at brosiect sy’n mynd i gynnwys llenyddiaeth a darn o gelf trawiadol i addurno rhai o gestyll nodedig Cadw. Mae yna hefyd furlun fydd yn ymddangos yn y brifddinas yn cyd-fynd gyda’r prosiect.

Dwi’n edrych ymlaen yn arw at weld y darnau terfynol, yn enwedig yr un a fydd yng Nghastell Cydweli. Ac yn ogystal â’r cyfle i gyfrannu, trwy’r gweithdy hwn mi wnes hefyd gyfarfod yr hyfryd Bethan May Books!

Rwyf wedi gweld eisiau fy nhrip arferol i Lanystumdwy ar gyfer Cwrs Olwen gyda’r Urdd (dwi’n rhy hen i gystadlu bellach!!), felly roedd cymryd hoe fach i fod yn greadigol a bod yng ngwmni awduron eraill yn ail-danio’r ysfa i ‘sgrifennu eto. Gobeithiaf yn 2018 fynychu mwy o gyfleuon fel hyn, er mai’r ddoethuriaeth fydd prif ffocws y flwyddyn!

lisagwilym

Cerddoriaeth

Cefais y fraint o fod yn un o adolygwyr preswyl rhaglen Lisa Gwilym ‘leni eto a mwynhau rhannu barn ar rai o albymau newydd 2017. I gloi’r flwyddyn, es i stiwdio’r BBC ym Mangor i ymuno gyda Lisa Gwilym a Gethin Griffiths i adolygu albymau Band Pres Llareggub, Y Cledrau a Plant Duw a chlorianu’r flwyddyn gerddorol. Dwi bob tro’n mwynhau ymddangos ar y raglen, ond roedd hi’n lyfli cael bod yn yr un stiwdio a phawb arall am y tro cyntaf – fel arfer, dwi ar ben fy hun mewn stiwdio fechan yng Ngorllewin Cymru! Mae’r rhaglen ar gael am y tro i wrando’n ôl arni ar wefan IPlayer.

Yn ddiweddar, rwy hefyd wedi mwynhau mynd i gigio eto – ar ôl sbel go hir yn methu gwneud. Mae gig The People The Poet a Straight Lines diweddar yn Hobos Bridgend yn uchafbwynt, ac mi aeth fy ffrind Rhianedd a finnau hefyd yn ôl i’r early naughties i ddawnsio fel ffyliad a mwynhau sioe anhygoel Steps yn y Motorpoint Arena.

2018!

A dyma ni felly!

Er bod ‘na ambell beth wedi ei nodi yn y dyddiadur ar gyfer y flwyddyn newydd eisoes – podcast yn un peth, a profiad gwaith gyda’r New Welsh Review yn beth arall – does ‘na ddim cynllun pendant ac eithrio gorffen y traethawd PhD. Y bwriad, yn ôl fy arfer, yw bwrw ati i grwydro ac i greu, gan obeithio parhau i ‘sgrifennu, ‘sgrifennu, ‘sgrifennu.

 

Blwyddyn newydd dda i chi, a diolch i bawb am eich cefnogaeth yn 2017 xoxox