Gweithgareddau Tafwyl

Cefais wibdaith i Tafwyl, yng Nghaerdydd, ddydd Sadwrn, gan gael cyfle i fwynhau a gwneud tamaid o waith yn ystod yr wyl arbennig sydd wedi dod yn rhan annatod o galender Cymry’r ddinas.

Dechreuodd fy niwrnod mewn talwrn bywiog i blant yn y Lolfa Lên. Cafodd blant Caerdydd yr anffawd o glywed finnau ar dim Casia Wiliam, gydag Osian Rhys Jones, yn bloeddio canu mas o diwn – ond sicrhaodd ein bod wedi llwyddo i gyd-ennill gyda thîm Anni Llyn, Gwynfor Dafydd a Morgan Owen. Pawb – beirdd a chynulleidfa! – yn hapus felly.

Talwrn i Blant tu fas yn yr haul! Llun Llenyddiaeth Cymru @llencymru_litwales

Wedi clamp o fyrger i ginio a chyfle i grwydro’r stondinau a gwrando ar bach o gerddoriaeth, roedd hi’n bryd paratoi at sesiwn STAMPIO yn y prynhawn. Cafodd Grug a finnau gwmni rhai o gyfranwyr ail rhifyn Y Stamp yn y Lolfa Lên, gan roi’r cyfle iddynt gyflwyno’u hunain a darllen eu gwaith.

Cawsom glywed rhai o gerddi Sara Green, myfyrwraig MA o Batagonia ac enillydd cadair Eisteddfod Trevelin eleni a chael gwybod mwy am Rhithganfyddiad, prosiect Efa Lois a Morgan Owen, yn cofnodi eu hargraffiadau o strydoedd Caerdydd drwy lun a cherdd. Mae eu gwaith hwy bellach ar wrth o’u gwefan Etsy, siop Bodlon a Cant a Mil Vintage.

FullSizeRender

I goroni’r prynhawn, cawsom berfformiad gan griw Er Cof, pedwarawd o Brifysgol Aberystwyth, sy’n cyflwyno ffordd unigryw o ymateb i eiriau, gan fwydo hiwmor a phrofiadau personol i ‘ladd amser’. (‘Sgrifennais adolygiad am eu cynhyrchiad gwreiddiol yn ôl ym mis Rhagfyr diwethaf yma.) Gofynnwyd i’r gynulleidfa gynnig gair i’r criw, a chafwyd perfforiad a gododd sawl gwên yn ystod y pnawn.

IMG_0391
Nannon, Naomi a Meleri, tair o bedair o berfformwyr Er Cof

Gyda diolch felly i’r cyfranwyr a pherfformwyr a diolch hefyd i bawb alwodd draw i ymuno yn yr hwyl a phrynu copi o’r rhifyn. Mae gennym hefyd le i roi diolch arbennig i griw Llenyddiaeth Cymru – Cynan a Branwen yn enwedig – am ein gwahodd i’r Lolfa Lên i gynnal y sesiwn a helpu ni gyda’r gosod a’r trefnu.

Mi fyddwn yn cynnal lansiad arall i’r Stamp a gwerthu copiau eto yng Ngŵyl Arall penwythnos nesa’ (8-9 Gorffennaf), cyn rhoi cyfle i ddarllenwyr ei lawrlwytho ar ffurf PDF ar y we. Mynnwch gopi!

http://ystamp.cymru | @ystampus 


My weekend consisted of a busy Saturday both working and enjoying at Tafwyl, the Welsh-language festival in Cardiff. I firstly took part in an event for children, competing on current Bardd Plant Cymru, Casia Wiliam’s team, alongside Osian Rhys Jones.

In the afternoon, Literature Wales also offered a slot for us to hold a small pre-launch event for the second printed issue of Y STAMP, where we invited Sara Green, Morgan Owen and Efa Lois to introduce and read some of their work. As part of the event, we also invited the Er Cof company from the TFTS Department at Aberystwyth University to react to words chosen by the audience. We owe both the contributors and performers a huge thanks, and also to everyone who popped over to join us and buy a copy. 

The magazine will also be on sale at Gŵyl Arall (Another Festival) in Caernarfon next weekend, and then will be available from us directly from then on, as well as available to download from the website in PDF form. 

Cerdd: I Ben Lake (Ymgeisydd Plaid Cymru Ceredigion)

Nid oeddwn, fwy na neb arall, yn rhyw hapus iawn pan gyhoeddodd Theresa May ei bod yn bwriadu cynnal etholiad arall. Mewn cyfnod sydd eisoes yn un cythryblus yn wleidyddol, un llygedyn o obaith oedd gweld cefnogaeth twymgalon i’r ymgeisydd Plaid Cymru yng Ngheredigion, Ben Lake. Wrth yrru o Lanpumsaint i Aberystwyth, roedd yna fôr o blacardiau yn ei gefnogi yn blaguro yng nghloddiau’r sir, ac fe ddechrais lunio’r gerdd hon yn ystod y daidd.

A nawr, mi allaf longyfarch Ben ar ei fuddugoliaeth, a dymuno pob hwyl iddo yn y swydd newydd! Mae pobol Ceredigion yn lwcus o’i gael yn Nhŷ’r Cyffredin yn eu cynrychioli.

I Ben Lake

Llenwyd ein cymoedd â llynnoedd
a boddwyd ein lleisiau yn y lli.

Bu dagrau didrugaredd
o du’r beirdd ers blynyddoedd
yn pwysleisio
na ddaw daioni
o ddŵr.

Ond dyma leddfu syched
gyda’r gobaith newydd
sydd ar y gorwel.

Ein llyn, o’r newydd, ni.
Ein llais ni.

 

(Defnyddiwyd llun Elin Jones AM, @ElinCeredigion)


Inspired by the multiple placards supporting Ben Lake, the Plaid Cymru candidate for Ceredigion in the 2017 General Election, I wrote this short poem discussing the hope for a new face to represent the county and Wales in parliament. 

Noson Torri Tir, Hwyl Llenyddiaeth Llandeilo

Cefais gyfle nos Wener diwethaf (28/4) i ddarllen rhai o ‘ngherddi mewn noson Torri Tir, yn rhan o Hwyl Lenyddiaeth Llandeilo. Roeddwn yng nghwmni Endaf Griffiths, Elinor Wyn Reynolds ac Eurig Salisbury, a darllenwyd cerddi yn ymwneud a ffynonau, stiwardiaid blin, ac am gariadon sy’n rhy hoff o arddio.

Bu’n noson liwgar, gyda’r pedwar ohonom wedi cael cais i lunio cerdd yn ymateb i ddarnau gwahanol o gelf. Mae’r gwaith – a’r cerddi bellach – ar gael i’w gweld yn Oriel y Mimosa ac Oriel y Ffynnon yn Llandeilo.

Roedd fy ngherdd innau wedi ei hysbrydoli gan gerfluniau ‘Let the Fun Begin’ gan Valerie Price-West.

Roedd hi’n gret cael bod yn rhan o’r wyl, a fu’n benwythnos llwyddiannus. Hir oes i Hwyl Llenyddiaeth Llandeilo!

@llandeilolitfst


I was invited to read poetry at Llandeilo Literature Festival. Four of us – Elinor Wyn Reynolds, Endaf Griffiths, Eurig Salisbury and myself – read a collection of poems (with various topics discussed, ranging from gardening boyfriends to angry Eisteddfod stewards!) and were challenged to write a poem reacting to a particular work of art, currently on display in Llandeilo.

 

 

 

Lansiad Y STAMP

Gan geisio ‘ngorau i beidio â diflasu pawb gan sôn am Y Stamp eto fyth, hoffwn jyst lunio pwt byr i ddiolch i bawb am eu cenfogaeth ac annog eraill i ddarllen y rhifyn print cyntaf.

clawr Y STAMP.png

Er ein bod yn cyhoeddi’n wythnosol ar y we, roedd cael rhifyn yn bwysig i’r pedwar ohonom wrth ddatblygu Y STAMP, gan roi gofod pellach i ni hyrwyddo gwaith newydd, arbrofol ac/neu anghofiedig. Mae’r ymateb i’r rhifyn – sy’n cynnwys gwaith gan Menna Elfyn, Morgan Owen, Gwen Saunders Jones, Caryl Bryn, Caryl Angharad a Gareth Evans Jones – wedi bod yn galonnogol iawn, ac rwy’n bersonol yn falch bod pobol wedi ei fwynhau. Yn wir, cefais modd i fyw yn helpu gyda’r paratoadau, a mwynhau’r lansiad yn arw, gyda pherfformiadau gan Eurig Salisbury, Rhys Trimble, Bethany Celyn a Gwawn yn ei gwneud yn noson i’w chofio.

Mae’r gefnogaeth mae’r Stamp wedi ei dderbyn yn gyffredinol yn ANHYGOEL, ac rwy’n diolch o waelod calon i bawb am eu negeseuon text, e-byst, beth bynnag, caredig. A diolch hefyd i Grug, Iestyn a Llyr, am fy nghael yn rhan o brosiect hynod gyffrous a bod, nid yn unig yn gyfeillion, ond rhyw fath o deulu llenyddol i mi bellach.

prowd parents
Y teulu Stampus!

Cysylltwch â golygyddion.ystamp@gmail.com i brynu copi print – neu ewch draw i’r wefan i lawrlwytho copi PDF.

Rydym eisoes yn trio rhoi trefn ar y rhifyn nesaf, a fydd yn cael ei gyhoeddi ddechrau Gorffennaf, a pharhau i gyhoeddi ar y wefan – nid oes stop ar y Stampwyr!

http://ystamp.cymru / @ystampus

Cerdd: ‘Cerdd Wleidyddol am Gwtsho’ (Noson Torri Tir)

Cefais wahoddiad caredig oddi wrth Aneirin Karadog ac Elinor Wyn Reynolds i gymryd rhan, gyda Tudur Dylan, mewn noson farddonol yn y Warren, yng Nghaerfyrddin, 26ain o Ionawr. Afraid dweud, roedd hi’n glamp o noson dda, gyda bwyd blasus a magic tricks yn ogystal â’r cerddi. Gofynnwyd i mi lunio cerdd ar y thema ‘cwtsho’, ac fel rhywun sy’n meddwl gyntaf am bobol afiach sy’n gwneud pwynt o’ch cwtsho am ddim rheswm ac invadio eich personal space, yn hytrach na’r cwtshus lyfli gan bobol sy’n annwyl i chi, dyma’r gerdd a ddarllenais ar y noson:

Cerdd Wleidyddol am Gwtsho (neu ‘Cerdd Gwtshlyd am Wleidyddiaeth’)

Cwtsho yng nghesail
clamp o ddyn
a’th fyd
yn canu grwndi.

Dal yn dynn
am dipyn
cyn i wres y goflaid
yrru chwys oer
i lawr dy gefn.

Eith cwtsho’n
gyflym glostraffobig
â’r dyn mawr
yn gwrthod gadael
fynd.

A dyna tithau’n styc,
wedi’th dwyllo,
mewn clamp o gwtsh
sy’n dy wasgu’n
ddim.

Blwyddyn Newydd Dda – a phrysur, yn barod!

Gwta wythnos wedi dychwelyd yn ôl at fy nesg – ac at y PhD! – wedi hoe fach dros y gwyliau Nadolig, mae pethau eisoes yn prysuro!

Berlin

Rwyf yn gyd-olygydd gwefan Y Stamp, gyda chriw da o lenorion o’r un anian, Elan Grug Muse, Iestyn Tyne a Llyr Titus, ac yn cael modd i fyw yn gwahodd i leisiau newydd i gyfrannu. Mae nifer o ddarnau eisoes wedi dod i law, ac mae’n argyhoeddi i fod yn e-gylchgrawn difyr a diddorol – even if I do say so myself!

berlin-bradCefais innau gyfle fy hun i gyhoeddi tair cerdd a ysgrifennais tra ym Merlin ar wyliau byr cyn y Nadolig. Aeth Aled fy nghariad a finnau yno i weld y ddinas a’r marchnadoedd Nadolig niferus sy’n ei britho, ond tra buom yno, gyrrwyd lorri yn fwriadol i ganol un o’r marchnadoedd, tua chwarter awr o wac yn unig oddi wrth ein gwesty. Roeddem wedi treulio’r diwrnod yn darllen am hanes erchyll y Natsiaid yn y ddinas a grym yr Undeb Sofietaidd a gweld olion y wal enwog a hannerodd y ddinas, ac roedd y digwyddiad hyn yn graith arall ar y ddinas. Cliciwch yma i ddarllen y cerddi – maent ar ffurf cerdyn post creadigol yr allwch ei lawrlwytho yn rhwydd ac yn rhad ac am ddim.

BBC Cymru Fyw

Cefais wahoddiad i lunio pwt yn sôn am fy mlog diwethaf am fy nheimladau ynglyn â barddoni yng Nghymru. Mi welodd dros 400 o bobol y cofnod hwnnw, sy’n ANHYGOEL a diolch i bawb, boed eich bod yn cytuno neu beidio, am gymryd amser i ddarllen ac ymateb i fy narn. Mae’n gysur gwybod nad fi yw’r unig un sy’n teimlo felly.

Ar BBC Cymru Fyw – ‘Gosod Stamp Newydd’ – soniais am fy ysfa i weld mwy o amrywiaeth, a’r hyn roeddwn yn teimlo am y Gymraeg tra’r oeddwn yn yr ysgol. Mae plug hefyd at waith Y Stamp, gan bwysleisio nad ydym am waredu’r traddodiad Eisteddfodol etc, ond ein bod am ddatgan yn ddigon clir nad dyna’r UNIG beth sy’n berthnasol i’r byd llenyddol yng Nghymru.

Roeddwn hefyd, yn sgil hynny, ar raglen Taro’r Post yn trafod y peth, yng nghwmni Garry Owen, gyda chyfraniadau gan Bethan Mair, Branwen Mair, Elen Ellis ac Eurig Salisbury.

Podpeth

Rwyf hefyd ar fin ymddangos yn westau ar un o bodlediadau Iwan a Hywel Pitts, yn siarad am Y Stamp, ffuglen wyddonol, amryw brosiectau creadigol ac yn ateb cwestiynau hollol random dilynwyr y podpethgyfres. Gan gynnwys trafod beth yn union yw fy hoff gaws a beth yw fy hoff reg. (Nid fy mod i – Mam, ok? – yn rhegi…)

Nesaf?

Wel, mae erthygl am fy ngwaith ymchwil ar y gweill ar gyfer cylchgrawn ac rwyf wedi derbyn gwahoddiad i ddarllen fy marddoniaeth mewn noson farddol (eep, mae arallgyfeirio yn sgeri!) ond y PhD yw’r prif ffocws ar hyn o bryd, gyda’r flwyddyn olaf o’m hysgoloriaeth ym gyflym dirwyn i ben!

Llên Meicro: Eiliad o Lonyddwch

Rhyw fath o bwt Nadoligaidd, gan fynnu i bawb ymfalchio yn eu Nadoligau diflas, Nadoligau tanllyd â phawb yn cwympo mas – gan ddweud nad oes raid i bawb fynnu eu bod yn cael Nadoligau llawen. 

Roedd ôl ymdrech ar y bwrdd bwyd, a Mared wedi bod wrthi’n decorato drwy’r bore. Napkins wedi eu plygu’n daclus a’u rhoi on display yn y glasses gwin. Ar wely’r lliain fwrdd goch, sprinclwyd sêr disglair, oedd yn cydio yn y golau ac yn wincio’n ddireidus rhwng y turines. Roedd y llestri – am unwaith – i gyd yn matsho, gyda’r platiau a chroceri gorau wedi eu tynnu o grombil eu cwpwrdd tywyll. Cynnwyd cannwyll grand yng nghanol y ford. Gwenai Mared yn falch. Roedd pob dim yn edrych yn berffaith.

Tynnodd lun, a’i bostio ar Facebook, Twitter ac Instagram, ac aros i gael cefnogaeth oddi wrth ffrindiau a dilynwyr.

Ymhen dim, denodd arogl twrci John a’r plant at y bwrdd. Daeth e gyda’i beint, gan symud y gwydrau gwin o’r ffordd. For show oedd y gwydrau, wrth gwrs, ond roedd Mared wedi gobeithio y byddai’n derbyn gwydraid o win coch gyda’r pryd bwyd…

“Be ffyc yw hyn?”

Ceisiodd – a methodd – ddal un o’r sêr bychain. Gwylltiodd, bwrw’i ddwrn yn erbyn y bwrdd, gan ddechrau ar y dadlau rhwng pawb a phob un. Eisteddodd Mared yn eu canol nhw, gan ddiolch eu bod wedi tynnu llun o’r bwrdd cyn i bawb gyrraedd, cyn i’w mab dollti cranberry sauce dros y lliain a chyn i John ypsetio’r cart, eto.

 

Cwrs Sgriptio, Tŷ Newydd.

Mae’r blog wedi bod rhywfaint yn dawel yn ddiweddar, gyda minnau wedi bod yn canolbwyntio ar fy ngwaith ymchwil a gweithio ar brojectau eraill (heb eu gorffen ar hyn o bryd!). Fodd bynnag, dros y penwythnos, cefais gyfle i encilio ar gwrs sgriptio yn Nhŷ Newydd, Llanystumdwy, a chael y blas rhyfeddaf ar fwrw ati i ‘sgrifennu eto, cyn i dymor y brifysgol ail-ddechrau.

Trefnwyd y cwrs sgriptio ar y cyd gan Dŷ Newydd a’r Theatr Genedlaethol, a hynny ar drothwy taith eu drama ddiweddaraf, Merch yr Eog / Merc’h an Eog. Daeth naw ohonom ynghyd i sgriptio gyda’n tiwtoriaid, y dramodydd Aled Jones Williams a’r gyfarwyddwraig Sarah Bickerton. Roedd y ddau ohonynt yn benderfynol na fyddai’r un ohonom yn gadael heb egin-drama i ddatblygu – a diolch iddynt am hynny!

set-cet

Ynghyd â’r arweiniad penigamp, mae cartref olaf Lloyd George yn lle perffaith ar gyfer bwrw ati i ‘sgrifennu, gyda’r quirks naturiol a chilfachau bychan sy’n rhan o’r lle (fel y to arbennig yn ffenest y lolfa lan lofft gydag acwstig arbennig ar gyfer areithio, a’r grisiau cam yn arwain i’r stafelloedd gwely) a’r llond llyfrgell o lyfrau. Yn newydd yno ers i mi fod diwethaf oedd feinciau arbennig Angharad Pearce Jones, ac uchod mae llun o sedd sy’n deyrnged i Kate Roberts, ac yn ffitio i’w lle wrth ddrws ffrynt y tŷ. Roedd hwnnw, yn ogystal â sedd fendigedig R. S. Thomas ar dop yr ardd a mainc Iwan Llwyd, a hwnnw wedi’i ffurfio ar siâp ei het, yn ychwanegiadau hyfryd i’r lle.

Er fy mod eisoes yn dechrau setlo i rigol y tymor newydd ac yn barod i fwrw ati i ‘sgrifennu drama o’r nodiadau cychwynnol y ffurfiais dros y penwythnos, rwyf ar dân eisiau dychwelyd i Dŷ Newydd, eto fyth.

Drama: Mewn Cromfachau, Dirty Protest yn yr Eisteddfod

Lluniais ddrama fer, ‘Mewn Cromfachau’, ar gyfer un o nosweithiau’r cwmni Dirty Protest. Perfformiwyd y ddrama eisoes yn rhan o ŵyl ffrinj Tafwyl, ond mae hi’n cael ei pherfformio eto, y dydd Mawrth hwn (2/8), yn y Cwt Drama, yn Eisteddfod Genedlaethol y Fenni.

Yn y ddrama, mae’r peiriant arbennig, y Cromfach Feistr Tw Thawsand, yn mynnu gwthio Cymru rhwng ei gromfachau bondigrybwyll.

Bydd hi, ynghyd â dramâu gan Sharon Morgan, Llŷr Titus ac Wyn Mason yn cael eu perfformio am 3 o’r gloch, prynhawn Mawrth, yn y Cwt Drama.

@DirtyProtest